Lái Thiêu: Từ Vùng Đất “Trái Ngọt Gốm Xưa” Đến Phường Đô Thị Sầm Uất

Khi nhắc đến Bình Dương, người ta không thể không nhớ đến Lái Thiêu - một cái tên đã đi vào lòng người qua những vườn trái cây trĩu quả, những lò gốm rực lửa và những câu chuyện lịch sử nhuốm màu thời gian. Hôm nay, hãy cùng nhìn lại hành trình từ một ngôi chợ ven sông đến một phường trung tâm hiện đại của Thành phố Thuận An.

1. Dấu ấn lịch sử: Tại sao có tên gọi “Lái Thiêu”?

Theo những tài liệu xưa, tên gọi Lái Thiêu gắn liền với những truyền thuyết dân gian thú vị. Có thuyết kể rằng xưa kia nơi đây là điểm dừng chân của các thương lái. Một lần nọ, một lái buôn tên Thiêu đã định cư và lập nghiệp tại đây, từ đó người dân gọi vùng này là Lái Thiêu.

Một giai thoại khác lại gắn liền với sự cạnh tranh thương mại. Chuyện kể rằng vùng Phú Long xưa có chợ sầm uất hơn, nhưng do mâu thuẫn, người ta đã phóng hỏa đốt trụi chợ Lái Theo (tên cũ). Sau khi chợ được xây dựng lại trên nền cũ, người dân gọi là “Lái Thiêu” (ông Lái bị thiêu) để ghi nhớ sự kiện này.

Về mặt hành chính, Lái Thiêu có lịch sử lâu đời:

• Trước 1994: Là xã trung tâm, huyện lỵ của huyện Thuận An.

• Năm 2011: Chính thức trở thành phường thuộc thị xã (nay là thành phố) Thuận An.

• Hiện tại: Sau các đợt sắp xếp địa giới (mới nhất là năm 2025), phường Lái Thiêu đã mở rộng quy mô, sáp nhập thêm các khu vực lân cận như Bình Nhâm, trở thành một đô thị có diện tích hơn 15 km² và dân số đông đúc bậc nhất khu vực.

  

2. Miền đất của những làng nghề trăm tuổi

Lái Thiêu xưa không chỉ là nơi giao thương mà còn là “thánh địa” của những ngành nghề thủ công tinh xảo.

Gốm sứ Lái Thiêu: Ra đời từ giữa thế kỷ XIX, gốm Lái Thiêu là sự kết hợp độc đáo giữa kỹ thuật của người Hoa (Phước Kiến, Triều Châu, Quảng Đông) và tâm hồn người Việt Nam Bộ. Khác với vẻ trau chuốt của gốm miền Bắc, gốm Lái Thiêu mang nét mộc mạc, bình dị với những hình vẽ con gà, cây chuối, khóm trúc… vốn rất quen thuộc trong đời sống người dân phương Nam.

Nghề làm Nem: Nem Lái Thiêu là món quà đặc sản mà bất cứ ai đi ngang qua cũng phải dừng chân mua về. Vị chua thanh, ngọt nhẹ hòa quyện cùng vị cay của tiêu và tỏi đã tạo nên thương hiệu nem nổi tiếng khắp lục tỉnh Nam Kỳ xưa.

3. “Thánh địa” trái cây của miền Đông

Nhắc đến Lái Thiêu mà quên đi vườn trái cây là một thiếu sót lớn. Với hệ thống kênh rạch chằng chịt và phù sa bồi đắp từ sông Sài Gòn, nơi đây được mệnh danh là “thủ phủ” măng cụt và sầu riêng.

Măng cụt Lái Thiêu: Được vinh danh là một trong những loại trái cây ngon nhất Việt Nam. Những gốc măng cụt cổ thụ hàng trăm năm tuổi cho ra những trái da bóng, cơm trắng muốt, vị ngọt thanh không đâu sánh bằng.

Du lịch miệt vườn: Vào mùa trái chín (khoảng tháng 5 đến tháng 8), Lái Thiêu đón hàng ngàn lượt khách đổ về để tận hưởng không khí trong lành và thưởng thức trái cây ngay tại gốc.

4. Lái Thiêu hôm nay: Diện mạo mới, sức sống mới

Ngày nay, Lái Thiêu không còn thuần túy là một vùng nông nghiệp. Với vị trí đắc địa (giáp TP. Hồ Chí Minh qua sông Sài Gòn), phường đã thay mình bằng những con đường nhựa khang trang, các khu dân cư hiện đại và hệ thống dịch vụ phát triển mạnh mẽ.

Tuy nhiên, giữa những tòa nhà cao tầng, Lái Thiêu vẫn giữ được những khoảng lặng bình yên của những ngôi chùa cổ, những lò gốm còn đỏ lửa và những vườn cây xanh mướt. Đó là sự giao thoa tuyệt vời giữa giá trị truyền thống và nhịp sống hiện đại.